Олон улсын аялал жуулчлалын түүхэн замнал

Аялал жуулчлалын түүхийг эрдэмтэн, судлаачид маш олон янзаар хуваан авч тайлбарласан байдаг. Аялал жуулчлалын түүхэн хөгжлийн ангиллуудаас үзэхэд тэр судлаачид ямар орны иргэн бэ? Гэдгээс шалтгаалан өөрийн орны болон тивийн аялал жуулчлалын хөгжлийн үндэс болгон хуваасан байдаг учраас хоорондоо ихээхэн ялгаатай байдаг. Хөгжлийн зөв ангилал нь хүний хөгжлийн түүхэн үетэй харьцуулан хийсэн ангилал гэж үздэг. Энэ ангилалд жуулчлалын түүхийг 4-н том үе болгон хуваасан байдаг.

1. Нүүдэлчдийн үе. Хүний хөгжлийн эхэн үе болох нүүдлийн соёл иргэншлийн үед хүний амьдралын гол хэлбэр нь хоол хүнс байгаль цаг уурын тааламжтай бүс нутгийг эрэлхийлэн нүүдэллэн амьдрах байсан. Тэд олон мянган жилийн турш нүүдэллэн амьдрахдаа тус тусын өвөрмөц соёл иргэншлийг хадгалан үлдсэн бөгөөд Монгол орны хувьд авч үзвэл манай орон өнөөг хүртэл нүүдлийн соёл иргэншлээ хадгалж үлдсэн цөөхөн орны нэг бөгөөд энэ манай оронд ирж буй жуулчдын сонирхолын гол цөм болдог.

2. Шинэ газар нутаг эзэмших Европ, дундад болон төв азийг хамарсан II-XV зуунд үргэлжилсэн шинэ газар нутаг эзэмших үе. Энэ үед өөрийн газраа тэлэх байлдан дагуулах, хүн суурьшаагүй шинэ газар нутгийг нээх зорилгоор олон мянгаараа аялж үүний үр дүнд тухайн орны соёл, шашин түгэн дэлгэрч, улс хоорондын харилцааны урлагийг хөгжүүлжээ. Энэ үед буюу 700-аад жилийн тэртээ анхны багц аялал, буудал, хоол бусад үйлчилгээ үүссэн гэж үздэг. Монгол улс энэ үед томоохон үүрэг гүйцэтгэсэн гэж үзэж байна.

3. Цагаачлалын үе XVII зууны үеэс эхэлсэн хүн төрөлхтөний гарсан хамгийн том, холын зайн аяллын үе сая сая хүмүүс өөрийн орон гэрээ орхиж амьдралаа эрэхээр цагаачилсан. Энэ үед анхны холын зайн нийтийн тээвэр тур агентлагууд үүсэн бий болжээ. Европын орнуудаас шинээр нээгдсэн тивүүд Америк, Австрали руу, европ, хятадаас зүүн өмнөд ази руу, европ төв африкаас өмнөд африк руу хүмүүс маш олноороо цагаачилж ирсэн.

4. Орчин үеийн аялал жуулчлалын үе Орчин үеийн аялал жуулчлалын үе 1940 оноос эх үндэс нь тавигдаж 1945 биеллээ олсон гэдэг. Энэ үеэс аялал жуулчлалтай холбоотой худалдааны болон үйлдвэрлэл үйлчилгээний байгууллагууд олноор байгуулагдаж аяллын төрлүүд хөгжиж эхэлжээ. Дэлхийн аялал жуулчлалыг ингэж ангилсан нь бусад ангилуудаас арай практикт дөхөмтэй гэж үздэг.

Яаж муу энергээс өөрийгөө хамгаалах вэ?

Яаж энергийн вампираас єєрийгєє хамгаалах вэ ? Хамгийн гол нь таны эргэн тойрон байгаа ямар хvн сєрєг энерги явуулдаг вэ гэдгийг таньж мэдэх. Тэрийг анх хараад мэдэж олох бас тийм амар зvйл бишээ. Гэтэл бидний сайн сайхан хvн гэж бодсон хvмvvс маань энергийн вампир байж ч болно.

Та ярьж харилцаж буй хvнийхээ ярианы сэдвийг анхаараарай. Хэрвээ таны эргэн тойрон байгаа хvн танил чинь, найз чинь, ойрын чинь хvн байнга л амьдрал хэцvv байна, тийм ч юм бvтэхгvй, ийм ч юм євдєєд гэх юм уу тийм яриа єрнvvлдэг бол тэгсэн хирнээ тэр бvх юмыг засаж залруулж сайжруулах гэж ч оролддооггvй тийм хvн байдаг бол таны ємнє энергийн вампир л байна гэсэн vг. Хэрвээ та энергийн вампирыг таниж мэдвэл єєрийгєє хамгаалж чадна. Танд зарим аргыг хэлж єгье.

Шалтгааныг ол. Магадгvй та нарын эргэн тойронд єєртєє итгэлгvй єєрийгєє хамгаалдаг ганц арга нь хvнд зовлонгоо ярьж байнга л єєрийгєє єрєвдvvлэх гэдэг хvн байж болно. Эдгээр хvмvvс бол анхаарлын тєв байж найз нєхєд ойр дотныхоо хvмvvсээр єрєвдvvлэх тухай л боддог.

Инээ..... Хэрвээ таньтай энергийн вампир яриа єдєхийг хvсвэл єєдєєс нь инээмсэглээл аль бол яриаг нь дэмжиж ярихгуй байх. Хамгийн гол нь тэр хvний талд байгаа мэт байж єєр лvvгэ сєрєг энерги авахгуй байх хэрэгтэй. Энергийн вампир-д бол таны реакци хэрэгтэй. Эдгээр энергийн вампирууд бол реакциаар хооллодог хvмvvс байдаг. Єєрийгєє єєр хvний сєрєг энергийн торонд бvv оруул. Єєртєє ингэж хэлэх хэрэгтэй: гэж дотроо бодож хэл.

Ингэж хэл Xэй ингэхэд чи надаа ямар ч хамаагvй нэг гое юм ярьж єгєєч гэж хэл. Таныг ингэж асууснаар vргэлж гомдоллож vргэлж л муу юм ярьдаг хvн сайхан vе юм уу ямар нэгэн сайхан юмыг санана.

Vргэлж сана сєрєг энергинд автахгуй байх нь зєвхєн таниас єєрєєс тань л хамаарна.

Хэн нэгэнд туслахыг хvсэж байгаа бол єєрийгєє бvv ашиглуул. Зогсоо зайгуй гомдоллын vгийг нь сонссоноор та тэр хvн тусалж байна гэсэн vг биш. Та андуурж байна. Єєрийгєє vнэлж эхэл. Хэнд туслах уу хэнд туслахгуй вэ гэдгээ сонго. Зvгээр л нэг сонссоноор та тэр хvнд ч туслахгуй єєртєє ч туслахгуй. Тиймэрхvv ярианы дараагаар та ядарснаа, залхасанаа, тайван биш байдлыг мэдэрдэг vv? Хэрвээ мэдэрсэн бол та тэр хvндээ бодитой тусалсан ч юмгуй єєрийнхєє хамаг энергийг л єгсєн гэсэн vг. Энэ нь танд ч муу тэр хvндээ ч муу.

2020 он хүртэл томоохон 10 сүйрэл болно

Сүүлийн үед бөө мөргөлчид, зөнчид нэлээд ихээр таамаг дэвшүүлж байгаа. Гэхдээ дэлхийн томоохон зөнчдийн хэлсэн зөн тэр ондоо ихэнх нь биелэлээ олсон, тодорхой хугацаанд ямар нэгэн байдлаар биелэгдсэн гэх үнэлэлт 60-80 хувь байдаг тооцоо гарчээ.

Энэ бүгдийг он дарааллийн хуудаснаас харсан байна.

Харин манай Дархадын бөөчид Монгол орон төдийгүй дэлхийн сүйрэлд нөлөөлөх хэд хэдэн шалтгааныг урьдчилан харснаа хэлж байна.

Сүүлийн үед дэлхий 2012 онд сүйрнэ гүй бол 2020 онд сүйрнэ гэх ойлголтуудыг олон хүмүүс гаргаад байгаа. Энэ талаар Дархадын бөөчид 2020 он хүртлэх болж болзошгүй үзэгдлүүдийггаргажээ.
2010 онд дэлхийн нефтийн нөөц дуусч, байгалийн нөөцийн төлөөх дайн болно. Түүнчлэн дэлхий нарны тойрог замаас гарч хөлдөх процесс эхэлнэ.
2011 онд Майяачуудын календарын он тоолол дуусна. Маш том солиртой дэлхий мөргөлдөж сөнөнө.
2012 онд тав дахь нарны үе буюу Нарны аймаг бүхлээрээ өөр одны тойрогт орно. Энэ тохиолдолд дэлхий дээр амьд биет үлдэх магадлал 0,5 хувь гэнэ.
2013 онд Библид заасанчлан Их шүүлтийн өдөр. Төгсгөл болон эхлэлийн өдөр. Хүмүүсийн хувьд үхэл, харин бурхдын хувьд дахин амилалт.2014 онд манай нарны системд агуу том тоосон үүл нэвтэрнэ. Энэ үүл замдаа буй бүх гаригийг арчиж хаяна.
2015 онд соёл иргэншил үгүй болно.
2016 онд цаг уурын дулаарлаас болж бүх мөс хайлж, дэлхийн ихэнх хэсэг усанд живнэ.
2017 онд Иерархичийн онолын дагуу дэлхий сөнөнө.
2018 онд Нострадамусын хэлснээр цөмийн дайн болно.
2019 онд дэлхий солиртой мөргөлдөнө.
2020 онд Исаак Ньютоны хэлснээр дэлхий сүйрнэ гэж үзжээ.

Гайхамшигтай газар доорх байшин

Та газар доор байшинтай байсан бол гэж бодож байсан уу? Тэгвэл энэ бодлын чинь илрэл болсон байшингийн загварыг танд хүргэж байна.

Швейцарийн нэгэн тосгонд байрладаг юм байна. Чулуугаар хийсэн шатнууд нь таныг том том цонхоор харагдах гоёл чимэглэлтэй байшингийн бөөрөнхий үүдэнд аваачиж хүргэнэ.

Тийм ч их дэлгэрээгүй энэхүү байшингийн дизайныг Christian Muller Architect болон Search гэдэг 2 архитектурын компаниас гаргажээ.

Энэхүү байгууламж нь дотроо зочны өрөө, enetertainment бүс, мөн газар доорх байшинд зориулан хийсэн тусгай интерьер дизайнуудыг багтаасан байна.

Гар утас авахын тулд зургаахан хоногтой хүүгээ худалдсан хэрэг Хятадад гарчээ

Манай урд хөрш БНХАУ-ын Чунцинь хотод амьдардаг залуу хосууд хорвоод мэндлээд удаагүй байгаа бяцхан хүүгээ 2500 юань /366 ам.доллар/-иар худалдсан хэрэг гарчээ. Хотын цагдаа нарын мэдэгдсэнээр хосууд хийсэн үйлдэлдээ гэмшиж, ихэд харамсч байгаа ба хүүхдээ эргүүлж авахыг хүсэх болсон гэнэ. Бяцхан хүүгийн ээжийг Жан Яоа гэдэг 19 настай, харин эцэг нь Синь овогтой, 21 настай залуу байдаг ажээ. Хосууд интернэтээр танилцсан бөгөөд удалгүй дотно харьцаатай болж, Жан өнгөрөгч арваннэгдүгээр сарын сүүлээр амаржиж, хүү төрүүлсэн байна. Гэхдээ хосууд албан ёсоор гэрлээгүй гэнэ.

Цагдаа нарын мэдэгдсэнээр хосууд хүүхдээ өсгөх чадваргүй, санхүүгийн хувьд боломжгүй хэмээн үзэж, хүүгээ хүнд өгөхөөр шийджээ. Тэгээд хүүгээ төрснөөс хойш зургаахан хоногийн дараа буюу арванхоёрдугаар сарын 2-нд Ли Юун гэгч залууд 2500 юаниар худалдсан байна. Харин Ли бяцхан хүүг 10 мянган юаниар худалдахыг завдаж байсан ба хөрш айлынхан нь үүнийг олж мэдээд цагдаагийн байгууллагад хандсан аж. Цагдаа нарын мөрдөн байцаалтын явцад Жан, Синь нар тодорхой эрхэлсэн ажилгүй, ихэнх цагийг интернэтэд өнгөрүүлдэг болох нь тогтоогджээ. Хосуудын эцэг, эх тэдэнд тусалж, дэмжихээс татгалзсан учир хосууд хүүгээ бусдад худалдахаар шийдсэн байна. Синь цагдаа нарт мэдүүлснээр хүүгээ зарж олсон 2500 юаниар гар утас худалдаж авсан гэнэ. Хүү өдгөө асрамжийн газарт байгаа бөгөөд биеийн байдал маш сайн байгаа ажээ.

Байнгын хорооны гишүүд Ерөнхийлөгчийн хоригийг дэмжсэнгүй

УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хороо хуралдаж, Монгол Улсын 2010 оны нэгдсэн төсвийн тухай хуульд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тавьсан хоригийн тухай хэлэлцлээ. Ерөнхийлөгчийн хоригийг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга Д.Дорлигжав танилцуулсан юм. Үүний дараа байр сууриа илэрхийлсэн эрхэм гишүүдийн дийлэнх нь Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээж авахыг хүссэнгүй. Хуралдаанд оролцсон 13 гишүүнээс эрхэм гишүүн З.Энхболд, Х.Тэмүүжин нараас бусад нь хоригийг хүлээж авахгүйн төлөө санал өгөв. Хэдийгээр гишүүн Д.Энхбат 76 тэрбум төгрөгийн эсрэг саналтай байсан ч тэрбээр тус байнгын хорооны гишүүн биш тул санал өгөх эрхгүй байсан юм. Хоригийг хүлээж авахгүй гэсэн саналыг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэхээр боллоо. Байнгын хорооны хуралдаан дээр гишүүд Ерөнхийлөгчийн хоригийн талаар ямар байр суурьтай байсныг тоймлон хүргэе.

Гишүүн Ж.Сүхбаатар: -Бид өөрсдийн сонгогдсон бүрэн эрхийн дагуу, Засгийн газраас зөвшөөрөл авсны үндсэн дээр төсөвт хөрөнгө суулгадаг. Тэрбум төгрөг бол миний мөнгө биш. Хууль санаачлагч зөвхөн УИХ-ын гишүүн биш, Засгийн газар ч, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч ч мөн. Би өнөөдөр үйлчилж байгаа сонгуулийн хуулиар бол нийт Монголын ард иргэдийн төдийгүй тойргийнхоо сонгогчдын өмнө их хариуцлага хүлээсэн хүн. Тиймээс нэг тэрбум төгрөг тойрогт хэрэгтэй. Би хариуцлага хүлээснээрээ муухай харагдаад, Ерөнхийлөгч хориг тавьснаараа гоё харагдах ёсгүй. Дархан-Уул аймагт аль социализмын үеийн спортын ордон бий. Түүнийг шинэчлэхэд хөрөнгө хэрэгтэй. Гэтэл Дарханаас арван хэд дахин жижиг суманд спортын ордон барьж л байна. Төсөв хөрөнгө багаас болж сонгогчид надад уурлаж бухимддаг. Хэрэв ууж идсэн гишүүн байгаа бол хэвлэл мэдээллийнхэн, Авлигатай тэмцэх газрынхан яваад олж улайлгах хэрэгтэй.

Гишүүн Ч.Сайханбилэг: -Асуудлыг хоёр хувааж үзмээр байна. Бүлэг дээр ч энэ талаар ярьсан. Д.Дорлигжав дарга Төсвийн хууль нь хуулийн хувьд зөв, агуулгын хувьд буруу гэж байна. Үүнтэй санал нэг байна. Эндээс хоригийг хүлээж авах хууль зүйн үндэслэл байхгүй гэдгийг бодох хэрэгтэй. Бусад асуудал, хөрөнгө оруулалтын талаас нь Төсвийн байнгын хороон дээр ярих ёстой. Харин хууль зөрчөөгүй, хоригийг хүлээн авах боломжгүй гэдэг талаас Хууль зүйн байнгын хороогоор ярих ёстой. Хөрөнгө оруулалтын энэ маргааны үндэс суурийг таслан зогсоохгүй бол үр дагавар нь арилахгүй. Сонгогчид нь УИХ-ын гишүүнээсээ худаг, дээвэр, сургууль нэхдэггүй болсон тэр үед л ийм маргаан гарахаа болино. Гишүүд өргөдөл, санал, гомдолд дарагддаг.

Ирэх жил хоёр тэрбум, түүний дараа жил дөрвөн тэрбум төгрөг болгох санал тавина. Энэ мөнгө арван саяас нэг тэрбум төгрөг болж өсч байна. Нэмэх ёстой. Зэрлэг ургамлыг үндсээр нь сугалахгүй бол болохгүй. Бид таван удаагийн сонгуулиар мажоритар системийн сайн, мууг үзлээ. Одоо бол пропорциональ юм уу холимог систем рүү орж дахин хоёр гурван цикл үзэх ёстой. Гишүүд Шинэ Улаанбаатар зэрэг санал гаргаж ирэхэд өөдөөс сөргүүлээд шинэ хөдөө гэх мэтээр тойргийн асуудал тавьдаг. Сонгуулийнхаа одоогийн тогтолцоог өөрчилж Төсвийн хуулиа шинэчлэх ёстой. Үүнийг нийгмээрээ ярих ёстой. Энэ асуудлыг тойрч бүтэн жил яриасай гэж бодож байна. Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээх авах ёсгүй. Сонгуулийнхаа тогтолцоотой ноцолдох ёстой. Одоо хоригийг хүлээж аваад мартаж болно. Гэтэл ирэх намар дахиад л мөнгөний асуудал гарч ирнэ. Сонгуулийн тогтолцоог сольё гэж хэдэн жил ярилаа. Зориг гаргаад үүнийг шийдвэл гишүүд тойргийн өмнө мөнгө төгрөгийн хариуцлага хүлээхгүй болно. Хоригийг дэмжихгүй.

Гишүүн Х.Тэмүүжин: -Хуулийн хувьд зөрчилгүй байж болно. Гэтэл процедурын зарчим дээр алдаа байна гэж Ерөнхийлөгч хэлж байгаа. Улаанбаатарт 35 тэрбум төгрөг хэрэгтэй байхад 20 тэрбумыг үлдээгээд 15 тэрбумыг хөдөө явуулахад миний сонгогчид дургүй байна.

Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга Д.Дорлигжав: -Ч.Сайханбилэг гишүүн намайг төсөв хууль зөрчөөгүй байна гэж хэллээ гэж байна. Ирэх оны Төсвийн тухай хууль бусад хуулийг зөрчиж Үндсэн хуулийн зарчимтай зөрчилдөж байна гэж Ерөнхийлөгч үзсэн. Хуулийн хувьд зөрчилгүй болгох өнгөлөн далдлалт хийсэн ч тэр нь зөрчилтэй байна. УИХ-ын гишүүд улсын нийтлэг эрх ашгийн төлөө хууль гаргах ёстой. УИХ-ын гишүүний энэ зарчим зөрчигдөж байна.

Гишүүн Х.Жекей: -Ардчилсан хувьсгалын 20 жил болсон ч шилжилт дуусаагүй байна. Монголын нийгэмд шийдэх асуудал олон байна. Цагаантны генералын нэг үгийг би энд хэлмээр байна. “Би эх орноосоо урваагүй. Эх орныхоо төлөө л байлдсан” гэж. Хэрэг дээрээ улаантан ч, цагаантан ч эх орныхоо төлөө л гэж явсан. Түүн шиг Ерөнхийлөгч ч, бид ч эх орныхоо төлөө л байна. Ерөнхийлөгч хориг тавих нь гарцаагүй. Эрх зүйн зохицуулалт нь бий. Хүлээж авах эсэх нь УИХ-ын хэрэг. Мөн л эрх зүйн зохицуулалт нь бий. УИХ төсвөө хэлэлцэж батлах ёстой. Хэлэлцэж баталсан. Ийм л байна гэв. Гишүүд ийнхүү байр сууриа илэрхийлсэн юм. Гишүүн Д.Тэрбишдагва Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн УИХ-ын гишүүн байхдаа 500 сая төгрөгөөрөө тойрогтоо юу хийсэн тухай баримтыг ч гаргаж тавив. Тэрбээр тойргийн мөнгөөрөө баахан худаг гаргуулсан гэлээ. Мөн Ерөнхийлөгч болоод хүн шагнахгүй гэчихээд 100 гаруй хүнийг Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, 620 гаруй хүнийг Алтан гадас одонгоор хавтгайруулан шагнасан, амлалтаасаа няцсан гэж байв. Үүний дараа санал хураахад 13 гишүүний 11 нь Ерөнхийлөгчийн хоригийг дэмжээгүй юм.

Оюутны сургалтын төлбөрийн зээл

Зээлдэгч:
Монгол Улсын 2014 он хүртэл магадлан итгэмжлэгдсэн, 1-ээс дээш жил үйл ажиллагаа явуулж байгаа их сургуулиудад амжилттай суралцаж буй, сургалтын төлбөрөө төлөх зориулалтаар зээл авах сонирхолтой, орлогын тодорхой эх үүсвэртэй эсвэл тодорхой орлоготой хамтран үүрэг гүйцэтгэгчтэй, төгсөх сүүлийн 2 хичээлийн жилд суралцаж буй оюутан, магистрант, Эрүүл Мэндийн Шинжлэх Ухааны Их Сургуулийн резедент байна.

Зээлийн зориулалт:
Зээлийг оюутан таны сургалтын төлбөрт зориулна.

Зээлийн онцлог:
Оюутны сургалтын төлбөрийн зээлийг бэлнээр олгохгүй тухайн сургуулиас ирүүлсэн төлбөрийн нэхэмжлэхийг үндэслэн суралцаж буй сургуулийн данс руу шилжүүлнэ.

Зээлийн хэмжээ:
Тухайн сургуулийн сургалтын төлбөрийн хэмжээтэй тэнцүү байна.

Зээлийн хүү:
30 хоногт 2,1% - 1,8%
Зээлдэгчийн сурлагын голч дүнгээс хамаарч /голч дүнг 5 - 10%-иар ахиулах/, мөн 180 хоног тутамд 0.1% -иар зээлийн хүүг бууруулна.

Зээлийн хугацаа:
36 сар хүртэл. Хэрэв та хүсвэл 12, 18, 24, 36 сараар ч авч болно.

Зээлийн эргэн төлөлт:
Уян хатан тогтооно. Оюутан сургуулиа төгссөний дараагаар үндсэн төлбөрөө төлөх буюу оюутан сургуулиа төгстлөө зөвхөн зээлийнхээ хүүг төлөх бололцоотой. Хэрэв хүсвэл хугацааны туршид зээлийн үндсэн төлбөрөө төлж болно.

Бүрдүүлэх бичиг баримт:
• Оюутны зээлийн өргөдөл /маягтаар/;
• Сургуулийн тодорхойлолт /маягтаар/;
• Сургуулийн төлбөрийн нэхэмжлэх /маягтаар/;
• Оюутны үнэмлэх эсвэл сурлагын дэвтэр;
• Бусад орлогын эх үүсвэртэй холбоотой баримтууд;
Жич: маягтаар гэсэн болгоныг өөрийн харьяалагдах ХасБанкны салбар, нэгжээс очиж авч болохоос гадна дээр нь даран татан авна уу.

ТӨЛБӨРИЙН ЗЭЭЛ, БУЦАЛТГVЙ ТУСЛАМЖ

Засгийн газрын 2000 оны
96 дугаар тогтоолын хавсралт

ИХ СУРГУУЛЬ, КОЛЛЕЖИД СУРАЛЦАГЧДАД СУРГАЛТЫН
ТӨЛБӨРИЙН ЗЭЭЛ, БУЦАЛТГVЙ ТУСЛАМЖ ОЛГОХ,
ЭРГЭН ТӨЛVVЛЭХ ЖУРАМ

Нэг. Нийтлэг vндэслэл

1. Боловсролын хуулийн дагуу магадлан итгэмжлэгдсэн их сургууль, коллежийн оюутан, магистрант, докторант, Засгийн газрын гэрээ, хэлэлцээрээр гадаадад суралцагчид / цаашид “суралцагчид”гэнэ/ сургалтын төлбөрийн зээл буцалтгvй тусламж олгох эргэж төлvvлэхэд энэхvv журмыг мөрдөнө.

Энэхvv журам нь Засгийн газрын гэрээ хэлэлцээрээр гадаад улсад суралцуулагч талын зардлаар 6 сар хvртэл хугацаагаар мэргэшvvлэх сураглтанд суралцагчдад нэгэн адил хамаарна.
2. Боловсролын болон санхvvгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага хамтран сургалтын төлбөрийн зээл болон буцалтгvй тусламжаар суралцах суралцагчдийн тоог жил бvрийн 5 дугаар сард мэргэжил тус бvрээр нь батлан гарагана.
3. Дээд боловсролын агуулгын багтаамжийг хэмжих нэгж нь кридет цаг байна. Нэг кридет цаг нь улирлын туршид нэг туршид нэг долоо хоногт танхимд нэг цагаар орох лекц буюу 2 цагаар орох семинар, дадлага эсвэл 3 цагаар орох лабораторын ажлын нийт цагтай тэнцvv тоон утгаар хэмжигдэнэ.
4. Их сургууль, коллеж нь суралцагчдын кредит цагийн өртгийг vндэслэн тухайн хичээлийн жилийн сургалтын төлбөрийн хэмжээг сургуулийн Удирдах зөвлөлийн хурлаар батлуулж, 6 дугаар сард нийтэд зарлана.
5. Суралцагчдын улирлын болон суралцсан хугацааны агуулга эзэмшилтийн чанарын төвшинг тогтооход голч дvнг ашиглана. Голч дvн нь дээрх хугацаанд vзсэн хичээлд авсан тоон дvнгийн кредит цагаар жигнэгдсэн дундаж байна.
6. Сургалтын төлбөрийн хөрөнгийг төвлөрvvлэн бvрддvлэх, зээлийн картыг баталгаажуулах, сургалтын зээл олгох, буцаан төлvvлэх, буцалтгvй тусламж өгөх, шаардлагатай бол шvvхэд нэхэмжлэл гаргах, санхvvгийн тайлан гаргах vvргийг “Сургалтын төрийн сан” хариуцна.

Хоёр. Их сургууль, коллежид сургалтын төлбөрийн зээл, буцалтгvй тусламж, шагналаар суралцуулах тухай

7. Их сургууль, коллежид зохих журмын дагуу шинээр элсэн суралцагч болон амжилттай суралцаж байгаа суралцагчдад дор дурдсан өнхцөлөөр сургалтын төлбөрийн зээл, буцалтгvй тусламж, шагнал олгоно.
А/ Сургалтын төлбөрийн хөнгөлөлттэй зээл:
- Vндэсний статистикийн газраас тогтоосон амьжиргааны баталгаажих тvвшингээс доогуур орлоготой нэн ядуу өрх, оюуны болон хөдөлмөрийн чадвараа бvрэн алдсан тахир дутуу гишvvдтэй өрх, эцэг, эх нь хоёулаа нөдөр насны тэтгэвэрт байгаа өрхийн суралцагч
- Vндэсний статистикийн газраас тогтоосон амьжиргааны баталгаажих тvвшингээс доогуур орлоготой өрхийн хагас өнчин суралцагч
- Их сургууль, коллежийг бакалаврын боловсролоор 3.5-аас дээш голч дvнтэй төгссөн, магистрантур, докторантурт суралцагч
- Засгийн газар хоорондын гэрээ, хэлэлцээрийн дагуу гадаад оронд суралцагч
Б/ Сургалтын төлбөр тэтгэлгийн буцалтгvй тусламж:
- бvтэн өнчин, асран хамгаалагчгvй, нэн ядуу өрхийн тахир дутуу суралцагч,
В/ Сургалтын төлбөрийн шагнал:
- олон улсын хэмжээнд зохиогдсон олимпиад, олон улсын дээд зэрэглэлийн уралдаан тэмцээнд шагналт байр эзэлсэн суралцагчид
- ерөнхий боловсролын сургуулийг төгсөх жилдээ тус улсын хэмжээнд зохтогддог олимпиадад эхний 3 байр эзэлсэн суралцагч,
- их сургууль, коллежид дараалсан 4 улиралд голч дvнгээрээ 3,8 буюу тvvнээс дээш амжилт vзvvлсэн, суралцах хугацаандаа зохих кр?дит цагийг бvрэн биелvvлсэн суралцагч,

Гурав. Сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээ байгуулах, талуудын хvлээх vvрэг, хариуцлага

8. Тухайн хичээлийн жилд суралцагчдад сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж олгох асуудлыг хяналтын тоонд багтаан шийдвэрлэж байх vvрэг бvхий 5-аас доошгvй хvнтэй комиссыг их сургууль, коллежийн захирлын тушаалаар байгуулж ажиллуулна. Уг коммис нь сургалтын алба, нягтлан бодогч, оюутны байгууллага, эцэг эхийн төлөөллөөс бvрдэнэ.
Коммисоос гарсан шийдвэрийг vндэслэн сургалтын алба энэнхvv журмын дагуу сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээг Сургалтын төрийн сан, суралцагчтай байгуулж, уг гэрээг сунгах буюу цуцлах ажлыг зохион байгуулна.
9. Гэрээг их сургууль, коллежид сургалтын төлбөрийн зээл, буцалтгvй тусламжаар суралцагч /эсвэл тvvний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч/ Сургалтын төрийн сан, сургалтын албаны хооронд гурвалсан хэлбэрээр байгуулж, нотариатаар гэрчилнэ.
10. Төрийн захиргааны ба vйлчилгээний байгууллага /цаашид “захиалагч” гэнэ/ -ын захиалгаар Засгийн газар хоорондын гэрээ, хэлэлцээрийн дагуу гадаад оронд суралцагч болон тус улсын их сургууль, коллежийн, магистрантур, докторантурт суралцагч нь тэдгээрийн суралцуулагч байгууллага “Сургалтын төрийн сан”-тай гурвалсан хэлбэрээр гэрээ байгуулж, нотариатаар гэрчилнэ.
11. “сургалтын төрийн сан” нь хичээлийн жилийн улирал тутамд суралцагчийн сурлагын талаар сургуулиас ирvvлсэн тодорхойлолт болон боловсролын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас баталсан голч дvнг vндэслэн зээл, тусламжийн гэрээг сунгаж баталгаажуулна.
12. Их сургууль, коллежийн нягтлан бодогч суралцагчийн авсан зээл, тусламжийг зээлийн гэрээ, картанд бичилт хийн тухайн хичээлийн жилийн улирал бvрийн эцэст “Сургалтын төрийн сан”-тай тооцо нийлж гурвалсан гэрээний сунгалт болон төгсөгчдийн төлбөрийн хаалт хийнэ.
13. Тус улсын их сургууль, коллежид сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээгээр суралцагч Засгийн газар хоорондын гэрээ хэлэлцээрээр гадаадад шилжин суралцах vед тvvний “Сураглтын төрийн сан”-д төлөгдөх сургалтын төлбөрийг зээлээр vргэлжлvvлэн олгож болно.
14. “Сургалтын төрийн сан”, сургууль, суралцагчийн хооронд байгуулах гэрээнд сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж олгох, эргэж төлvvлэх талаар гэрээлэгч талуудын хvлээх vvрэг, хариуцлагыг нарийвчлан тусгана.
15. “Сургалтын төрийн сан”, захиалагч, суралцагчийн хоорнд байгуулах гэрээнд тухайн суралцагчийн суралцах хугацаа, тvvний ажлын байр болон сургалтын төлбөрийн зээлийг эргэн төлvvлэх талаар талуудын хvлээх vvрэг, хариуцлагыг нарийвчлан тусгана.
16. Сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээний загварыг Боловсролын болон санхvvгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага хамтран батална.


Дөрөв. Сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж авахад
суралцагчийн бvрдvvлэх материал

17. Сургалтын төлбөрийн зээл болон буцалтгvй тусламж авахдаа суралцагч дараах материалыг бvрдvvлнэ:
а/ их сургууль, коллежид элссэнийг нотлох элсэлтийн төв комиссоос олгосон томилолт, магистрантур, докторантурт суралцуулах тухай сургуулийн шийдвэр, Засгийн газар хоорондын гэрээ, хэлэлцээрээр гадаадын их сургуульд суралцуулах тухай Боловсролын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын шийдвэр
б/ сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж хvссэн болон тvvнийг буцааж төлөх тухай нотолсон суралцагч эсхvл тvvний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гараар бичсэн өргөдөл
в/ иргэний vнэмлэхийн хуулбар
г/ энэхvv журмын 7-гийн “б”-д заасан суралцагчийн хувьд эцэг, эх, асран хамгаалагч нь нас барсан тухай гэрчилгээний хуулбар
д/ зээлийн төлбөрийн хөрөнгийн баталгааны нотариатын гэрчилгээ
е/ Vндэсний статистикийн газраас тогтоосон амьжиргааны баталгаажих тvвшингээс доогуур орлоготой нэн ядуу өрх болох тухай /Улаанбаатао хотоос суралцагчийн хувьд харьяалах хорооны дарга, дvvргийн Засаг даргын Тамгын газрын, орон нутгаас суралцагчийн хувьд сумын болон аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын тодорхойлолт/
ж/ энэ журмын 7-гийн “а”-д засан суралцагчийн өрхийн гишvvдийн хөдөлмөрийн чадвараа бvрэн алдсан, тахир дутуу болохыг тогтоосон холбогдох байгууллагын шийдвэр
з/ энэ журмын 7-гийн “б”-д заасан суралцагчийн тахир дутуу болохыг тогтоосон холбогдох байгууллагын шийдвэр
и/ итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн тухай нотариатын гэрчилгээний хуулбар

Гурав. Сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээ байгуулах, талуудын хvлээх vvрэг, хариуцлага

8. Тухайн хичээлийн жилд суралцагчдад сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж олгох асуудлыг хяналтын тоонд багтаан шийдвэрлэж байх vvрэг бvхий 5-аас доошгvй хvнтэй комиссыг их сургууль, коллежийн захирлын тушаалаар байгуулж ажиллуулна. Уг коммис нь сургалтын алба, нягтлан бодогч, оюутны байгууллага, эцэг эхийн төлөөллөөс бvрдэнэ.
Коммисоос гарсан шийдвэрийг vндэслэн сургалтын алба энэнхvv журмын дагуу сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээг Сургалтын төрийн сан, суралцагчтай байгуулж, уг гэрээг сунгах буюу цуцлах ажлыг зохион байгуулна.
9. Гэрээг их сургууль, коллежид сургалтын төлбөрийн зээл, буцалтгvй тусламжаар суралцагч /эсвэл тvvний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч/ Сургалтын төрийн сан, сургалтын албаны хооронд гурвалсан хэлбэрээр байгуулж, нотариатаар гэрчилнэ.
10. Төрийн захиргааны ба vйлчилгээний байгууллага /цаашид “захиалагч” гэнэ/ -ын захиалгаар Засгийн газар хоорондын гэрээ, хэлэлцээрийн дагуу гадаад оронд суралцагч болон тус улсын их сургууль, коллежийн, магистрантур, докторантурт суралцагч нь тэдгээрийн суралцуулагч байгууллага “Сургалтын төрийн сан”-тай гурвалсан хэлбэрээр гэрээ байгуулж, нотариатаар гэрчилнэ.
11. “сургалтын төрийн сан” нь хичээлийн жилийн улирал тутамд суралцагчийн сурлагын талаар сургуулиас ирvvлсэн тодорхойлолт болон боловсролын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас баталсан голч дvнг vндэслэн зээл, тусламжийн гэрээг сунгаж баталгаажуулна.
12. Их сургууль, коллежийн нягтлан бодогч суралцагчийн авсан зээл, тусламжийг зээлийн гэрээ, картанд бичилт хийн тухайн хичээлийн жилийн улирал бvрийн эцэст “Сургалтын төрийн сан”-тай тооцо нийлж гурвалсан гэрээний сунгалт болон төгсөгчдийн төлбөрийн хаалт хийнэ.
13. Тус улсын их сургууль, коллежид сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээгээр суралцагч Засгийн газар хоорондын гэрээ хэлэлцээрээр гадаадад шилжин суралцах vед тvvний “Сураглтын төрийн сан”-д төлөгдөх сургалтын төлбөрийг зээлээр vргэлжлvvлэн олгож болно.
14. “Сургалтын төрийн сан”, сургууль, суралцагчийн хооронд байгуулах гэрээнд сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж олгох, эргэж төлvvлэх талаар гэрээлэгч талуудын хvлээх vvрэг, хариуцлагыг нарийвчлан тусгана.
15. “Сургалтын төрийн сан”, захиалагч, суралцагчийн хоорнд байгуулах гэрээнд тухайн суралцагчийн суралцах хугацаа, тvvний ажлын байр болон сургалтын төлбөрийн зээлийг эргэн төлvvлэх талаар талуудын хvлээх vvрэг, хариуцлагыг нарийвчлан тусгана.
16. Сургалтын төлбөрийн зээл, тусламжийн гэрээний загварыг Боловсролын болон санхvvгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага хамтран батална.


Дөрөв. Сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж авахад
суралцагчийн бvрдvvлэх материал

17. Сургалтын төлбөрийн зээл болон буцалтгvй тусламж авахдаа суралцагч дараах материалыг бvрдvvлнэ:
а/ их сургууль, коллежид элссэнийг нотлох элсэлтийн төв комиссоос олгосон томилолт, магистрантур, докторантурт суралцуулах тухай сургуулийн шийдвэр, Засгийн газар хоорондын гэрээ, хэлэлцээрээр гадаадын их сургуульд суралцуулах тухай Боловсролын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын шийдвэр
б/ сургалтын төлбөрийн зээл, тусламж хvссэн болон тvvнийг буцааж төлөх тухай нотолсон суралцагч эсхvл тvvний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гараар бичсэн өргөдөл
в/ иргэний vнэмлэхийн хуулбар
г/ энэхvv журмын 7-гийн “б”-д заасан суралцагчийн хувьд эцэг, эх, асран хамгаалагч нь нас барсан тухай гэрчилгээний хуулбар
д/ зээлийн төлбөрийн хөрөнгийн баталгааны нотариатын гэрчилгээ
е/ Vндэсний статистикийн газраас тогтоосон амьжиргааны баталгаажих тvвшингээс доогуур орлоготой нэн ядуу өрх болох тухай /Улаанбаатао хотоос суралцагчийн хувьд харьяалах хорооны дарга, дvvргийн Засаг даргын Тамгын газрын, орон нутгаас суралцагчийн хувьд сумын болон аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын тодорхойлолт/
ж/ энэ журмын 7-гийн “а”-д засан суралцагчийн өрхийн гишvvдийн хөдөлмөрийн чадвараа бvрэн алдсан, тахир дутуу болохыг тогтоосон холбогдох байгууллагын шийдвэр
з/ энэ журмын 7-гийн “б”-д заасан суралцагчийн тахир дутуу болохыг тогтоосон холбогдох байгууллагын шийдвэр
и/ итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн тухай нотариатын гэрчилгээний хуулбар

Шинэ зууны шилдэг машин